ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

ไม้พุ่มขนาดเล็กหรือไม้ล้มลุกหลายปี ตั้ง สูง 1-2 เมตร ลําต้นอ้วนสั้น กิ่งอ่อนมักเป็นสันสี่เหลี่ยม มีริ้วบาง มีขนสั้นนุ่มหนาแน่นเมื่อยังอ่อนอยู่เปลี่ยนเป็น เกือบเกลี้ยง ก้านใบยาว 0.5-1.5 เซนติเมตร ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่หรือรูปไข่แกม รูปรีพบน้อยมากที่เป็นแบบรูปใบหอก กว้าง (0.8-)2-4 เซนติเมตร ยาว (2-)4-8(-11) เซนติเมตร ไกลแกนมีขนสั้นนุ่มหนาแน่น ใกล้แกนมีขนสั้นนุ่มประปรายถึงเกือบเกลี้ยง เส้นแขนงใบ 5 หรือ 6 คู่ที่กลางเส้นใบ โคนใบรูปลิ่ม ขอบใบเรียบหรือเป็นคลื่นเล็กน้อย ปลายใบเรียวแหลมสั้นถึงแหลม ดอกแบบช่อแยกแขนง ออกที่ปลายกิ่งหรือซอกใบ ขนาดได้ถึง 50 เซนติเมตร แกนกลางมีขนสั้นนุ่มหนาแน่น ใบประดับรูปใบหอก กว้าง 0.5 มิลลิเมตร ยาว 2 มิลลิเมตร ใบประดับย่อยขนาดประมาณ 1 มิลลิเมตร ดอกไร้ก้าน ถึงเกือบไร้ก้าน วงกลีบเลี้ยงขนาดประมาณ 5 มิลลิเมตร มีขนสั้นนุ่มทั้งสองด้าน พูรูป ใบหอกขนาดเล็ก วงกลีบดอกสีขาวถึงขาวแกมเขียว ขนาด 2.1-2.7 เซนติเมตร ผิวนอก มีขนสั้นนุ่มและต่อมที่ปลายยอดและขนไร้ต่อม หลอดดอกขนาด 1.5-1.8 เซนติเมตร กลีบปากด้านล่างขนาด 0.75-1.2 เซนติเมตร พูขนาด 2-4 มิลลิเมตร และขนาดเกือบ เท่ากัน กลีบปากด้านล่างมีจุดประสีม่วงแกมแดง กลีบปากด้านบนรูปแถบแกมรูปใบ หอก ขนาด 6-7.5 มิลลิเมตร เรียบ ก้านชูอับเรณูเกลี้ยง ก้านเกสรเพศเมียมีขนสั้นนุ่ม ประปราย ผลเป็นแบบผลแห้งแตก แตกกลางพู เมล็ดรูปวงกลม แบน กว้างประมาณ 0.3 เซนติเมตร ยาวประมาณ 2 เซนติเมตร มีขนสั้นนุ่มและต่อมที่ปลายยอด เมล็ด กว้างประมาณ 2.2 มิลลิเมตร ยาวประมาณ 2.5 มิลลิเมตร เป็นปุ่มเล็ก

ถิ่นกำเนิด :

มีถิ่นกำเนิดในประเทศอินเดีย มาเลเซีย และมาดากัสการ์

การใช้ประโยชน์ :

ยาสามัญประจําบ้านใช้ ใบ เป็นยาแก้กลากเกลื้อน ตํารายาไทย ใช้ ใบสดและราก โขลกละเอียด แช่เหล้าโรง 1 สัปดาห์เอานํ้าทาแก้กลากเกลื้อน

ส่วนที่นำมาใช้ :

ส่วนที่นำมาใช้เป็นยาสมุนไพรนั้นก็ได้แก่ ต้น ใบสด รากสดหรือแห้ง และทั้ง 5 ส่วนของต้น (ต้น, ดอก, ใบ, ก้าน, ราก) -รากและต้นทองพันชั่ง เมื่อใช้ร่วมกับสมุนไพรชนิดอื่นจะช่วยยับยั้งมะเร็งเนื้องอก มะเร็งปอด มะเร็งกระเพาะลำไส้ มะเร็งตามร่างกาย -ใบรสเบื่อเมาช่วยดับพิษไข้ หรือจะใช้รากนำมาต้มรับประทานแก้พิษไข้ก็ได้ -ต้นช่วยรักษาโรคผมร่วง -รากช่วยแก้อาการผมหงอกเนื่องจากเชื้อรา

การขยายพันธุ์ :

นิยมขยายพันธุ์ด้วยวิธีการปักชำ

การกระจายพันธุ์ :

ประเทศจีน กัมพูชา อินโดนีเซีย ลาว มาเลเซีย พม่า ไทย เวียดนาม อินเดีย ศรีลังกา ฟิลิปปินส์ เกาะมาดากัสการ์ ประเทศไทยเป็นพืชปลูก

ช่วงเวลามีดอกและผล :

ออกดอก ตุลาคม-ธันวาคม

ข้อควรระวัง :

สำหรับผู้ที่เป็นโรคหัวใจ โรคหืด โรคโลหิตจาง โรคมะเร็งในเลือด โรคความดันโลหิตต่ำ ไม่ควรรับประทานสมุนไพรทองพันชั่ง

อนุกรมวิธาน

FAMILY : ACANTHACEAE

ข้อมูลอ้างอิง :

รายละเอียดเพิ่มเติม

สถานที่ชม :


แก้ไขข้อมูล ณ วันที่ 28 พฤษภาคม 2563

a