ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

ไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็ก ผลัดใบ สูง 3-6 เมตร เรือนยอดเป็นพุ่ม กลม มักมีหนามแข็งตามลําต้นเมื่ออายุน้อย เปลือกต้นสีนํ้าตาลแกมแดง กิ่งแบน ข้าง เป็นสี่มุมเมื่อยังอ่อนอยู่ เปลี่ยนเป็นรูปคล้ายทรงกระบอก หูใบระหว่างก้าน ใบแตกเป็นร่องสะเก็ด ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม ไกลแกนสีแกมเขียว ใกล้แกนสีเขียว รูปรีถึงรูปขอบขนาน กว้าง 2-4 เซนติเมตร ยาว 4-10 เซนติเมตร ไกลแกนมีต่อม โปร่งแสง เส้นกลางใบยกขึ้นที่ไกลแกน กดลงที่ใกล้แกน ปลายใบแหลม โคนใบ สอบเรียว ผิวใบด้านบนเป็นมันและสีเข้มกว่าผิวใบด้านล่าง ผิวใบเกลี้ยง ใบแก่สี ส้มหรือแดง เส้นแขนงใบ 8-10 คู่ กางกว้าง โค้งจรดกันตามรัศมีใกล้ขอบใบ เส้น ใบและเส้นใบย่อยชั้นที่สามแบบร่างแห โคนกลม ปลายมนหรือแหลม ก้านใบยาว 0.5-0.7 เซนติเมตร เกลี้ยง ดอกช่อแบบช่อกระจุก ดอกย่อย 5-8 ดอก ออกที่ซอก ใบ ก้านดอกย่อยขนาด 3-5 มิลลิเมตร ขนาดดอกประมาณ 1.3 เซนติเมตร กลีบ เลี้ยงรูปรีหรือรูปขอบขนานแกมรูปใบหอก กว้าง 2-3 มิลลิเมตร ยาว 5-6 มิลลิเมตร ปลายมน กลีบดอกรูปไข่กลับ หรือรูปไข่กลับแกมรูปขอบขนาน ขนาด 1.1-1.5 เซนติเมตร เป็นขนครุยสั้นและมีต่อมสีนํ้าตาลที่กลางส่วนบนของขอบใบ เป็นแบบ คล้ายก้านกลีบแคบที่โคน เกล็ดกลีบดอกไม่เด่นชัด ขนาดประมาณ 2 มิลลิเมตร โคนรูปลิ่ม ปลายตัดและเป็นแบบหยักซี่ฟันถี่ เกสรเพศผู้เป็นกระจุก ขนาดประมาณ 1 เซนติเมตร 20-30 อัน ก้านชูธอับเรณูยาวเท่า ๆ กับก้านดอก แกนอับเรณูมีหรือไม่มีต่อม กระจุกรูปลิ้น ขนาด 1-1.5 มิลลิเมตร สอบ เรียว รังไข่รูปกรวยแคบ ขนาดประมาณ 4 มิลลิเมตร เกลี้ยง ก้านเกสรเพศเมียขนาดประมาณ 3.5 มิลลิเมตร ผลเป็นแบบผลแห้งแตก รูปขอบขนาน สีนํ้าตาลเข้ม ขนาด 0.6-1.5 เซนติเมตร หุ้มโดยครึ่ง หนึ่งของวงกลีบเลี้ยง ติดทน เมล็ดมี 6-8 เมล็ดต่อ ช่อง ขนาด 3-7 มิลลิเมตร

ถิ่นกำเนิด :

ผักติ้วพบแพร่กระจายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น ไทย ลาว พม่า และเวียดนาม

การใช้ประโยชน์ :

-ราก 10-15 กรัม ต้มนํ้าดื่ม วันละสาม ครั้ง หลังอาหาร เช้า กลางวัน เย็น ต้มนํ้าดื่ม แก้ คลื่นไส้อาเจียน ใบ ดอกอ่อน รสเปรี้ยว รับประทาน ได้ ผล ทําไม้ประดับ -ยอดอ่อน ใบอ่อน และดอกอ่อนของติ้วขาวหรือผักติ้วใช้รับประทานเป็นผักสดร่วมกับลาบ ก้อย น้ำตก แจ่ว ซุปหน่อไม้ น้ำพริก น้ำพริกปลาร้า ขนมจีน หมี่กะทิ เมี่ยงญวน แหนมเนืองเวียดนาม หรือจะนำไปประกอบอาหาร เช่น ใส่ต้มหรือแกงต่าง ๆ เพื่อใช้ปรุงรสเปรี้ยวแทนการใช้มะนาว เช่น แกงเห็ด แกงปลา -ดอกอ่อน ใช้ทำซุปหรือยำได้ แต่จะนิยมใช้ติ้วขาวมากกว่าติ้วขน เพราะติ้วขาวมีรสชาติขมและฝาดน้อยกว่าติ้วขน -ไม้ติ้วขาวสามารถนำมาใช้ในการก่อสร้าง ทำโครงสร้างบ้าน สร้างขื่อบ้าน ทำกระดานพื้น สร้างรั้ว ทำเสาเข็ม ทำด้ามเครื่องมือ จอบ เสียม เครื่องตกแต่งภายในเรือน กระสวยทอผ้า ทำหีบใส่ของ

ส่วนที่นำมาใช้ :

ยอดอ่อน ราก ใบ ดอก เนื้อไม้

การขยายพันธุ์ :

สามารถขยายพันธ์ได้ 2 วิธี คือ เพาะเมล็ดและตอนกิ่ง

การกระจายพันธุ์ :

ในประเทศไทยพบได้ในทุกภาค แต่พบมากในภาคเหนือ และอีสาน พบแพร่กระจายทั่วไปตามป่าเบญจพรรณ และโปร่งหรือป่าเต็งรัง

ช่วงเวลามีดอกและผล :

ออกดอก เดือนมกราคม-กุมภาพันธ์ ออกผล เดือนกุมภาพันธ์-มีนาคม

ข้อควรระวัง :

ข้อควรระวังเหมือนกับสมุนไพรชนิดอื่นๆ คือ ควรใช้ในปริมาณที่พอเหมาะพอควรไม่ควรใช้มากและติดต่อกันเกินไปเพาะจะส่งผลกระทบต่อสุขภาพได้

อนุกรมวิธาน

FAMILY : HYPERICACEAE

สถานที่ชม :


แก้ไขข้อมูล ณ วันที่ 29 พฤษภาคม 2563

a