• สวนสัตว์ดุสิต
  • สวนสัตว์เปิดเขาเขียว
  • สวนสัตว์เชียงใหม่
  • สวนสัตว์นครราชสีมา
  • สวนสัตว์สงขลา
  • สวนสัตว์อุบลราชธานี
  • สวนสัตว์ขอนแก่น
  • คชอาณาจักร

สวนสัตว์เปิดเขาเขียว โชว์ความสำเร็จการผสมเทียมเสือลายเมฆครั้งแรกในประเทศไทย

สวนสัตว์เปิดเขาเขียว จ.ชลบุรี โชว์ความสำเร็จการผสมเทียมเสือลายเมฆ ครั้งแรกในประเทศไทย โดยนักวิจัยไทยและอเมริกันตามโครงการความร่วมมือในการอนุรักษ์เสือลายเมฆในประเทศไทยได้ลูกเสือลายเมฆ 2 ตัว 

นายเบญจพล นาคประเสริฐ  ผู้อำนวยการองค์การสวนสัตว์ เผยว่า ถึงความสำเร็จ การผสมเทียมเสือลายเมฆ ว่านับเป็นความสำเร็จก้าวสำคัญของประเทศไทยที่ลูกเสือลายเมฆจากการผสมเทียมได้ถือกำเนิดเป็นครั้งแรกในประเทศไทย ภายหลังความพยายามครั้งที่ 2 ในการนำวิธีการผสมเทียมเข้ามาช่วยในการจัดการด้านการเพาะ ขยายพันธุ์ประชากรเสือลายเมฆในประเทศไทย โดยนักวิจัยไทยและอเมริกันตามโครงการความร่วมมือในการอนุรักษ์เสือลายเมฆในประเทศไทยร่วมกับภาคี (Thailand Clouded Leopard Consortium) อันประกอบด้วยองค์การสวนสัตว์ ร่วมกับ หน่วยงานจากประเทศสหรัฐอเมริกา ได้แก่ สถาบันสมิธโซเนียน (Smithsonian Conservation Biology Institute & National Zoological Park) สวนสัตว์แนชวิลล์(Nashville Zoo)และ สวนสัตว์พอยท์เดอไฟแอนส์ (Point Defiance Zoo & Aquarium)รวมถึง คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย ที่เป็นผู้ร่วมและผู้สนับสนุนวิจัยในโครงการนี้จนประสบความสำเร็จ

ดร.บริพัตร ศิริอรุณรัตน์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการสำนักอนุรักษ์ วิจัย  หัวหน้าทีมการผสมเทียม เสือลายเมฆ ในครั้ง เผยว่า เสือลายเมฆ เป็นหนึ่งในสัตว์ป่าหายากใกล้สูญพันธุ์ชนิดหนึ่งของไทยและของโลกมีการกระจายตัวอยู่เฉพาะในภูมิภาคเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เท่านั้นจัดเป็นสัตว์ที่มีองค์ความรู้ด้านชีววิทยาค่อนข้างน้อยและอาจกล่าวได้ว่าเสือลายเมฆเป็นสัตว์ที่มีความท้าทายและยากที่สุดในการจับคู่ผสมพันธุ์เพื่อเพาะขยายพันธุ์ใน สถานที่เพาะเลี้ยงเนื่องจากเป็นสัตว์ที่ตอบสนองต่อความเครียดได้ง่าย รวมถึงการที่เสือลายเมฆตัวผู้สามารถทำร้ายเพศเมียจนตายจากการกัดด้วยเขี้ยวที่แหลมคมและทรงพลัง ทำให้การผสมพันธุ์เสือลายเมฆสำเร็จยาก

โครงการอนุรักษ์เสือลายเมฆร่วมกับภาคีได้จัดตั้งอย่างเป็นทางการเมื่อ ปี 2545 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาศักยภาพในการเพาะขยายพันธุ์เสือลายเมฆนอกถิ่นอาศัย โดยคำนึงถึงความหลากหลายทางพันธุกรรมและการจัดการพันธุกรรมที่เหมาะสมโครงการความร่วมมือดังกล่าวประสบความสำเร็จเป็นอย่างดี ในแง่ของการจัดการพื้นที่เลี้ยง ขนาดและองค์ประกอบภายในกรงเลี้ยง คุณภาพชีวิตสัตว์ อาหารและโภชนาการที่เหมาะสมให้สัตว์มีสุขภาพดีและเจริญพันธุ์ดี ประสบความสำเร็จในการจับคู่พ่อแม่พันธุ์ให้มีการผสมพันธุ์ได้เองตามธรรมชาติ และมีลูกเสือที่เกิดมาแล้วรอดชีวิตได้มากถึง 58 ตัว ตั้งแต่ปี 2545 ถึงปัจจุบัน และประชากรกลุ่มนี้ได้ส่งไปเป็นประชากรต้นพันธุ์ให้แก่สวนสัตว์อื่นๆเพื่อเพาะขยายพันธุ์ต่อแล้วถึง 16 ตัว

 แต่อย่างไรก็ตาม ภายหลังการดำเนินงานของโครงการมากว่า 13 ปี พบว่ายังมีประชากรเสือบางกลุ่มที่ยังไม่สามารถจับคู่ผสมพันธุ์ได้เองตามธรรมชาติและเกิดปัญหาสัตว์ขาดคู่ จากสาเหตุปัจจัยหลายประการ อาทิ พฤติกรรมความดุร้ายของตัวผู้ที่ทำร้ายคู่จนได้รับบาดเจ็บ พิการหรือตาย พฤติกรรมฝังใจของเพศเมียที่ถูกทำร้ายในช่วงการผสมพันธุ์ทำให้ไม่ยอมรับการจับคู่หรือการผสมจากตัวผู้ตามธรรมชาติ  ด้วยเหตุนี้จึงมีความจำเป็นในการนำเทคโนโลยีช่วยการสืบพันธุ์ที่เหมาะสมเข้ามาช่วยเพิ่มโอกาสในการเพาะขยายพันธุ์ในกลุ่มประชากรนี้ เช่น  การผสมเทียม (Artificial insemination; AI) หรือ การปฏิสนธินอกร่างกายและการย้ายฝากตัวอ่อน (in vitro fertilization; IVF & embryo transfer; ET)

 ในอดีตมีเพียงรายงานความสำเร็จเพียงครั้งเดียว โดย Dr.JoGayle Howard และคณะในปี 1992 ที่ได้การนำเทคโนโลยีการผสมเทียมมาประยุกต์ใช้ในเสือลายเมฆเข้าสู่ปีกมดลูกด้วยเทคนิคการส่องกล้องลาพาโรสโคป (Laparoscopic intrauterine AI) ด้วยน้ำเชื้อสดจำนวน 88 ล้านตัว ซึ่งประสบความสำเร็จในการผลิตลูกเสือจำนวน 2 ตัว หลังการผสมเทียม 89 วันเกิดขึ้น ณ สวนสัตว์แนชวิลล์ ประเทศสหรัฐอเมริกา โดยเป็น ความสำเร็จครั้งแรกและครั้งเดียวของโลกในการนำเทคโนโลยีนี้มาใช้  และหลังจากนั้นได้มีการนำเทคนิคการผสมดังกล่าวไปประยุกต์ใช้ในการผสมเทียมหลายครั้งแต่ยังไม่มีรายงานความสำเร็จอีกเลย

ในปี 2557 องค์การสวนสัตว์ โดย สวนสัตว์เปิดเขาเขียว สำนักอนุรักษ์ วิจัย และการศึกษา ร่วมกับ สถาบันสมิธโซเนียน และ คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นำโดย รศ.สพญ.ดร.เกวลี ฉัตรดรงค์ ได้ร่วมกันศึกษาวิจัย ตามแผนงาน โครงการวิจัย เรื่อง “การพัฒนาเทคโนโลยีช่วยการสืบพันธุ์เพื่อการอนุรักษ์และคงความหลากหลายทางพันธุกรรมในเสือลายเมฆ” ที่ได้รับความเห็นชอบจากสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ และได้รับสนับสนุนงบประมาณการวิจัยบางส่วนจากโครงการปริญญาเอกกาญจนาภิเษก (คปก.) ในการศึกษาวิจัยเพื่อนำเทคโนโลยีการผสมเทียม ที่ได้รับการพัฒนาและประสบความสำเร็จในกลุ่มสัตว์ตระกูลแมวมาประยุกต์ใช้ในเสือลายเมฆโดยได้เริ่มทดลองผสมเทียมมาแล้วจำนวน 2 ครั้ง ในระหว่างปี 2557-2558 โดยครั้งแรกทำเมื่อวันที่ 8 มีนาคม 2557 ในเสือลายเมฆของสวนสัตว์เชียงใหม่ จำนวน 1 ตัว โดยทำการฉีดน้ำเชื้อเข้าสู่ปีกมดลูกด้วยเทคนิคการส่องผ่านกล้องเช่นเดียวกับวิธีที่ประสบความสำเร็จในครั้งแรกแต่ทำการผสมด้วยน้ำเชื้อแช่แข็งแต่การทดลองครั้งนี้ยังไม่ประสบความสำเร็จ

ล่าสุด เมื่อ วันที่ 11 มีนาคม 2558 ได้ทำการทดลองผสมเทียมครั้งที่ 2 ในเสือเพศเมียจำนวน 1 ตัว ชื่อ กระดิ่ง ของสวนสัตว์เปิดเขาเขียว จ.ชลบุรี ซึ่งพบการตกไข่ข้างละ 2 ใบ รวม 4 ใบ โดยการทดลองครั้งนี้ คณะวิจัยได้ใช้วิธีในการผสมเทียมด้วยการปล่อยน้ำเชื้อเข้าบริเวณท่อนำไข่ด้วยเทคนิคการส่องผ่านกล้อง (Laparoscopic oviductal artificial insemination; LOAI) ซึ่งเป็นวิธีการที่ใช้จำนวนน้ำเชื้อน้อยลงเมื่อเปรียบเทียบกับวิธีการแรก เนื่องจากพบการตกไข่ในทั้ง 2 ข้างของรังไข่ ประกอบกับจำนวนน้ำเชื้อที่ได้จากการรีดเก็บมีจำนวนน้อย ดังนั้นคณะวิจัยจึงได้ทำการผสมเทียมโดยใช้น้ำเชื้อแช่เย็นจากเสือตัวผู้ 2 ตัว ชื่อ เมย์ ด้วยน้ำเชื้อ 5 ล้านตัว เข้าสู่ท่อนำไข่ข้างซ้าย และ ศักดา ด้วยน้ำเชื้อ 8 ล้านตัว เข้าสู่ท่อนำไข่ข้างขวาและล่าสุด เมื่อ วันที่ 9 มิถุนายน 2558 ที่ผ่านมา มีลูกเสือคลอดจากแม่ที่ได้รับการผสมเทียมจำนวน 2 ตัว เป็นเพศผู้ 1 ตัว และเพศเมีย 1 ตัว ซึ่งมีสุขภาพแข็งแรงสมบูรณ์ดีทั้งคู่

 
ปฏิทินกิจกรรม

สมัครรับข่าวสาร